Sibrwd, y ffrind Poced ar Daith

Wrth i Theatr Genedlaethol Cymru fynd â’r ddrama newydd ‘Y Fenyw Ddaeth o’r Môr’ gan Henrik Ibsen ar daith fis Chwefror a Mawrth yma, bydd ap newydd y Theatr yn golygu bod modd i’r rheiny sydd yn dysgu Cymraeg ddeall yn well beth yw stori’r ddrama.

Mae’r ap, a elwir yn Sibrwd, yn caniatáu i bobl nad ydynt yn rhugl yn y Gymraeg i fedru mwynhau y theatr Gymraeg, a hynny drwy ddefnyddio clustffonau a ffôn symudol.

Yn ôl Carys Ifan, Uwch Gynhyrchydd Theatr Genedlaethol, mae’r ap yn fynediad i berfformiad, beth bynnag fo’r iaith.

‘ Hyd yma mae uwchdeitlau a chardiau crynodeb wedi cael eu defnyddio gennym ond mae anfanteision i’r naill a’r llall. Er enghraifft, mae uwchdeitlau yn golygu darllen a cholli’r digwydd sydd ar y llwyfan ac ambell dro yn  tarfu ar brofiad y rhai sydd yn medru Cymraeg ac mae cardiau crynodeb yn gallu sbwylio’r plot.

‘ Mae Sibrwd yn rhywbeth gwbl newydd. Mae’n cynnig cyfle i glywed a darllen ynodeb  Saesneg o’r hyn sydd yn digwydd yn y ddeialog Gymraeg drwy ‘ap’ ar ffôn symudol,, a., Gall aelodau’r gynulleidfa lawrlwytho’r ap i’w ffôn yn rhad ac am ddim a chael llais yn sibrwd esboniad o’r plot iddynt bob hyn a hyn. ,’ esboniodd Carys yn frwd.

Datblygwyd y dechnoleg dros gyfnod o fisoedd ar y cyd â’r partner technegol Galactig gyda chymorth gan y Gronfa Ymchwil a Datblygu Digidol i’r Celfyddydau yng Nghymru – Nesta, Cyngor Celfyddydau a’r Dyniaethau a chyllid cyhoeddus gan y Loteri Genedlaethol drwy Gyngor Celfyddydau Cymru. Treualwyd yr ap yn wreiddiol fis Mai y llynedd yn ystod taith ‘Y Negesydd’ ac roedd yr ap yn hynod boblogaidd gyda nifer yn dweud bod Sibrwd ‘fel ffrind poced newydd.’Cafwyd mwy o adborth cadarnhaol yn ystod y  cynhyrchiad o Dyled Eileen yn yr Eisteddfod Genedlaethol . a hefyd yn yr Almaen ble roedd modd clywed y talfyriad o Pridd mewn Saesneg, Almaeneg a Sorbeg.

Mi fydd Sibrwd ar gael i gydfynd gyda holl gynyrchiadau Theatr Genedlaethol Cymru yn ystod 2015.

Nodiadau ychwanegol:

  • Mae modd lawrlwytho Sibrwd yn rhad ac am ddim i’r i-ffôn a ffôn Android
  • Bydd tîm o gynorthwy-wyr digidol ar gael ym mhob lleoliad ar y daith i gynorthwyo pobl i ddefnyddio Sibrwd
  • Mae’n bosibl i chi fenthyg ipod os nad oes gennych ffôn smart ond bydd angen cofrestru gyda swyddfa docynnau’r ganolfan.
  • Er mwyn datblygu Sibrwd mae eich adborth yn hynod bwysig
Advertisements

Taith i Bautzen

Gan Carys Ifan

Ar ddiwedd mis Hydref gwnaeth pedwar ohonom hedfan i’r Almaen i gymryd rhan yng Nghŵyl Theatr Lleiafrifol mewn tref o’r enw Bautzen.  Mae Bauzten dwy awr o Ferlin a dwy awr o Brâg ac maent yn siarad iaith leiafrifol yno sef Sorbeg. Rhyw 30,000 sydd yn siarad yr iaith â’r cwmni theatr a fu’n lletya’r ŵyl yn creu gwaith mewn Sorbeg ac Almaeneg. Roeddem wedi penderfynu taw detholiad o’r cynhyrchiad ‘Pridd’ gan Aled Jones Williams fyddai orau i arddangos y math o waith rydym yn Theatr Gen yn ei gynhyrchu.  Felly gwaeth Arwel Gruffydd, Cyfarwyddwr Artistig y cwmni, Owen Arwyn sy’n actio rhan Handi Al, Gareth Brierley fel technegydd a minnau, hedfan yn hwyr un noson o Gaerdydd i Ferlin.

Rhywbeth sydd yn aros yn fy nghof o’r trip i Bautzen yw rhywbeth ddywedodd Arwel wrth drafod gyda aelodau eraill yr ŵyl – dyw profiad un lleiafrif byth yr un peth a phrofiad lleiafrif arall. Er bod yna bethau sy’n debyg, yn y bôn mae profiad pawb yn wahanol.  A dyna oedd yn wir am ein profiad ni fel Cymry i gymharu â phrofiad eraill yn yr ŵyl. Er bod pawb yn adnabod rhyw lefel o deimlad ynysig, nid oedd tranc yr iaith yn poeni’r cwmni o Tirol, sydd yn siarad Almaeneg ac Eidaleg tafodieithol. Ac roedd profiad y cwmni theatr sy’n cynhyrchu gwaith Almaeneg yn Hwngari yn wahanol eto, onid oeddynt yn leiafrif yn seiliedig ar ble roeddynt yn byw?  Nid oedd unrhywun arall oedd yn bresennol wedi gorfod mynnu hawliau a chydnabyddiaeth i’w mamiaith trwy brotest. Ni chlywais unrhyw siaradwr Sorbeg yn trafod dyfodol yr iaith honno.  Roedd y nifer helaethaf o gwmniau eraill oedd yn bresennol yn defnyddio Almaeneg fel iaith gyntaf neu ail-iaith – unwaith eto roeddem ni’r Cymry yn leiafrif!

Fy mhrif ddyletswydd i tra yn yr Almaen oedd goruchwylio treialu ein ‘ap’ mynediad, sydd mewn datblygiad, sef Sibrwd.  Bwriad Sibrwd yw cynnig mynediad i berfformiad beth bynnag yw’r iaith.  Golygodd hyn ein bod wedi paratoi troslais yn y Saesneg, Almaeneg a Sorbeg i fynd gyda’r detholiad o Pridd.  (Gweler blog gan Geraint Desmond ynglyn â pharatoi’r troslais).  Dyma oedd y tro cyntaf i ni redeg y system gyda tair iaith a’r tro cynta i ni dreialu’r platfform dramor.  Gwnaethom brofi’r system gyda Almaenwyr yng Nghymru, ac felly roeddwn yn hyderus yn y cyfieithiad a bod Sibrwd yn fodd o gynnig mynediad i’r perfformiad.

Roedd popeth yn barod gennym ar gyfer y noson, 10x ipod i bobl fenthyg, clustffonau sbar i bobl ddenfyddio gyda’i ffôn personol. Yr un oedd y problemau a rhwystrau a gynnigiwyd i ni gan dîm technegol y theatr yn Bautzen â’r hyn rydym yn derbyn adre – does dim ffôn smart gyda pawb, does dim modd dibynnu ar y wifi yn y theatr.

RHYBUDD – darn technegol! Mae Sibrwd ei hun yn rhedeg ar system caëedig sydd ddim angen cysylltiad â’r we, mae’n rhedeg drwy system di-wifr ei hun.  Nid yw Sibrwd felly yn ddibynol ar we di-wifr y theatr, ond er mwyn lawrlwytho’r ap mae angen cysylltiad gyda’r we, ac os nad oedd y defnyddiwr wedi gwneud hyn yn barod, roedd yn ddibynol ar system y theatr.

Felly roedd yna rwystr i ddefnyddwyr gan bod wi-fi y theatr mor araf.  Dyma oedd y tro cyntaf i ni dreialu’r system ar ffonau personol, ers i’r ap fod ar gael i’w lawrlwytho o’r App Store neu Google Play, yn hytrach na bod y grwp ffocws yn defnyddio ipod parod. Roedd gan fwy o aelodau’r gynulleidfa ffôn smart nac oeddwn wedi rhagdybio ac felly bum yn eu cynorthwyo i lawrlwytho’r ap i’w ffônau personol. Daeth yn amlwg taw ychydig mae rhai pobl yn deall ar eu ffôn personol, a heb iaith lafar yn gyffredin mae’n anodd siarad rhywun drwy’r camau angenrheidiol.

Yn ystod y perfformiad gwych gan Owen Arwyn bum yn gwylio’r gynulleidfa oedd yn gwneud defnydd o Sibrwd.  Roedd pobl iau, sydd yn fwy au fait gyda technoleg, yn eistedd yn gyffroddus yn gwylio a gwrando. Bu’r adborth oddi wrthynt yn hynod gadarnhaol.  Gwnaeth nifer o rai hŷn chwarae gyda’r teclyn, methu darganfod eu ffordd yn ôl ac arddangos diffyg hyder yn y dechnoleg.  Cawsom adborth wrth eraill eu bod eisiau canolbwyntio ar wrando ar y Gymraeg ac felly wedi tynnu’r clustffonau yn ystod y perfformiad.

Bu treialu’r ap yn Bautzen yn ddefnyddiol tu hwnt, nid yn unig er mwyn ysytyried anghenion marchnad rhyngwladol ar gyfer y platfform, ond hefyd o ran y camau mae’n rhaid i’r defnyddiwr cyflawni, a beth yw’r ffordd gorau i ni addysgu a chynorthwyo cynulleidfa.

Felly, os ydych chi, ffrind neu aelod o’r teulu eisiau defnyddio Sibrwd yn ystod taith Y Fenyw Ddaeth o’r Môr y cyngor yw – ewch ati i lawrlwytho’r ap cyn cyrraedd y theatr, a bydd yna griw o gynorthwy-wyr Sibrwd mewn crysau-t gwyrdd blaen tŷ i’ch cynorthwyo bob cam.  Roedd y dystiolaeth bod Sibrwd yn cynnig mynediad beth bynnag fo’r iaith i mi yn glir wrth wylio ymateb defnyddwyr yng Nghymru.  Gwelais wyneb Almaenes a Sais yn troi yn wên wrth i Handi Al rhannu jôc â’r gynulleidfa yn y Gymraeg.

Carys Ifan